‘Ik ben slecht, ik heb dit gedaan’ en ‘Ik heb ze expres vermoord omdat ik niet goed genoeg ben om voor ze te zorgen’ of ‘ik ben een vreselijk slecht persoon’, ‘haat’ ‘help’. ‘Het spijt me dat je geen kans kreeg op leven’, ‘Ik wil dit niet meer doen’ en ‘Waarom ik?’
Een aantal teksten die worden gevonden op post-it notes van een verpleegkundige. Van een verpleegkundige die werkt in een ziekenhuis in Engeland waar het sterftecijfer op de afdeling neonatologie de laatste jaren hoger is dan daarvoor. Van een verpleegkundige die bij meerdere overlijdens van baby’s aanwezig is geweest.
Aanhouding Lucy Letby
Op 3 juli 2018 wordt de 28-jarige verpleegkundige Lucy Letby aangehouden op verdenking van de moord op acht baby’s en poging tot moord op zes baby’s. Deze zou ze hebben gepleegd in 2015 en 2016 in het Countess of Chester Hospital, waar ze als junior verpleegkundige werkte. Tijdens de verhoren ontkent ze elke betrokkenheid. Ze wordt weer vrijgelaten, maar op 10 november 2020 wordt ze weer opgepakt. Ze wordt uitgebreid verhoord en blijft ontkennen iets met de moorden te maken te hebben. Volgens haar zou de stijging aan sterfte te wijten kunnen zijn aan de slechte hygiëne, aan het constante personeelstekort, waardoor er slechte of geen begeleiding plaatsvindt van junior verpleegkundigen.
Wat ging eraan vooraf?
In 2015 stierven drie baby’s, waar onderzoek naar werd gedaan. Alle drie de sterfgevallen vonden plaats tijdens een dienst van Lucy Letby. Het hoofd van de afdeling neonatologie Stephen Brearey gaf aan instanties door dat er discutabele sterfgevallen waren op zijn afdeling. Er werd onderzoek gedaan en de conclusie was dat er geen verdenkingen waren naar Letby. Ze draaide veel extra diensten om het personeelstekort op te heffen. Bovendien stelde later een andere instantie, dat de piek in het aantal sterfgevallen berustte op toeval.
Toch bleef Brearey Lucy Letby wantrouwen. In juni 2016 nam hij contact op met de directeur om weer zijn zorgen te uiten over haar. De directeur en ook instanties die weer onderzoek deden kwamen tot de conclusie dat ze haar werk goed deed. Wel kwam uit het onderzoek dat er te weinig personeel was. Hierover hadden meerdere verpleegkundigen, waaronder Letby, al vaker geklaagd. Daarom werd besloten om het aantal bedden voor baby’s op de afdeling te verminderen en geen baby’s meer op te vangen die jonger waren dan 32 weken.
Tegen het advies van de directeur en de instanties in plaatste Brearey Lucy Letby over van de afdeling neonatologie naar de afdeling risico- en patiëntveiligheidsbureau van het ziekenhuis. Letby diende een formele klacht in bij het ziekenhuis over haar overplaatsing. Deze werd gehonoreerd door de directeur. Stephen Brearey kreeg de opdracht zijn excuses aan te bieden, wat hij ook deed in februari 2017. In maart 2017 haalde Breary, samen met drie collega’s de politie erbij om de sterfgevallen nog eens te onderzoeken. Volgens hen zouden overlijdens van baby’s ‘bijna altijd verklaarbaar zijn’. Al vrij snel daarna maakte hij dit bekend in de media.
Schuldig bevonden
In augustus 2023 werd Lucy Letby door de jury schuldig bevonden aan zeven moorden en zeven pogingen tot moord. Ze krijgt een levenslange gevangenisstraf zonder de mogelijkheid voor vervroegde vrijlating.
De bewijzen die de jury overtuigden om haar schuldig te bevinden waren indirect. Het eerste bewijs was een getuigenis van een moeder van een overleden kind. Zij had haar baby horen schreeuwen, ging de kamer binnen en zag haar baby met bloed rond de mond. Letby had haar uitgelegd dat dit bloed kwam door een sonde die ze had geplaatst. Een paar uur later overleed de baby. Letby had de ouders een condoleancekaart gestuurd, wat de moeder opmerkelijk vond.
In diezelfde week stierven er nog twee baby’s. Tijdens deze periode had Letby teksten gestuurd naar collega’s als: ‘Ik denk dat er een element van het lot bij betrokken is. Er is een reden voor alles’. Ook had ze er in deze periode op aangedrongen meer diensten te willen draaien. Verder had ze de familie van deze baby’s meerdere keren gegoogeld.
Een ander bewijs dat de jury overtuigde was dat het aantal sterfgevallen in 2015 vooral tijdens nachtdiensten plaatsvonden er in 2016 vooral tijdens dagdiensten. Dit kwam overeen met de verschuiving van meer nachtdiensten naar meer dagdiensten door Letby.
Verder is vast komen te staan dat twee baby’s zijn overleden door overmatig insuline toebrengen. Aan deze resultaten wordt niet getwijfeld, maar Letby zei dat zij niet degene is geweest, die de insuline had toegebracht. Dit werd door de jury niet geloofd.
Een volgend bewijs is van statistische aard. Letby zou bij 25 curieuze incidenten de enige verpleegkundige zijn die op die momenten dienst had. Dat zou het statistisch gezien goed mogelijk maken dat zij hierin een rol zou hebben. Ook zouden het aantal incidenten na 2016, toen Letby niet meer op de afdeling werkte, zijn afgenomen. De jury was er niet van overtuigd, dat dit ook te maken zou kunnen hebben met het minder aantal bedden op de afdeling en het niet meer aannemen van baby’s die jonger zijn dan 32 weken.
Een laatste bewijs dat de jury overtuigde waren de notities die bij Letby thuis waren gevonden. Op post-it notes werden teksten als ‘Ik ben slecht, ik heb dit gedaan’ en ‘Ik heb ze expres vermoord omdat ik niet goed genoeg ben om voor ze te zorgen’ gevonden. Na het proces bleek dat de aantekeningen waren geschreven op advies van Letby’s huisarts. Letby had veel spanning door het onderzoek. Haar huisarts had haar aangeraden om haar gedachten, gevoelens en angsten op te schrijven om zo die spanningen te kunnen verwerken.
De notities van Kathleen Folbigg
Ook in Australië is een vrouw veroordeeld voor moord op kinderen door notities die ze had gemaakt. Kathleen Folbigg werd veroordeeld voor moord op haar vier kinderen. Geen van haar kinderen werd ouder dan twee jaar. In de periodes na het sterven van haar kinderen schreef ze in haar dagboek. Haar man las op een dag haar dagboek en vond een aantal teksten verdacht. Hiermee ging hij naar de politie.
Zo schreef ze ‘Deze keer ga ik om hulp roepen, deze keer ga ik niet meer proberen alles zelf te doen. Ik weet dat dat de belangrijkste reden was voor al mijn stress eerder. En stress zorgde ervoor dat ik vreselijke dingen deed’ en ‘Het enige wat ik wilde was haar het zwijgen opleggen en op een dag deed ze dat’ en ‘Ik voel me de slechtste moeder op deze aarde, bang om mezelf te verliezen, zoals Sarah deed. Ik wist dat ik opvliegend en soms wreed tegen haar was en ze vertrok. Met een beetje hulp.’
Op basis van deze notities, aangevuld met een dubieuze Wet van Meadow kreeg Kathleen Folbigg in 2003 40 jaar gevangenisstraf voor vier moorden. De wet van Meadow zegt: Eén plotselinge kindersterfte is een tragedie, twee is verdacht en drie is moord, totdat het tegendeel is bewezen.
In 2020 werd echter duidelijk, dat tenminste twee van haar kinderen, maar waarschijnlijk alle vier zijn overleden door natuurlijke oorzaken. In 2023 werd Kathleen Folbigg na 20 jaar te hebben vastgezeten vrijgesproken.
De Italiaanse Engel des Doods
In 2014 werd in Italië verpleegkundige Daniela Poggiali aangehouden voor moord op Rosa Calderoni. Er werden gevaarlijke niveaus van kalium in haar bloed gevonden. Anderhalf jaar later werd Poggiali verdacht van 38 moorden op patiënten. Net als bij Lucy Letby waren bij haar de bewijzen indirect.
Poggiali was niet geliefd bij haar collega’s. Ze had het hart op de tong en als haar iets niet aanstond zei ze dat. Ook als het om haar collega’s of haar baas ging. Verder heeft ze eens een selfie gemaakt waar zij met opgestoken duim stond naast een overleden patiënt. Deze foto kwam groot in de media toen ze was aangehouden. Het publiek had haar conclusie al getrokken. Daar kwam nog eens bij dat Poggiali in 2016 schuldig werd bevonden aan diefstal van een portemonnee van familie van een patiënt.
Poggiali wordt schuldig bevonden aan de moord op Rosa Calderoni en blijft verdachte bij de andere verdachte overlijdens. Het bewijs was gebaseerd op statistische gegevens, van de 86 overlijdens waren er 38 tijdens haar dienst. Dat zij vooral in de ochtend werkte en dat dat het tijdstip is waarop vooral veel patiënten overleden, werd niet meegenomen. Ook werd niet meegenomen dat zij veel extra diensten werkte.
In hoger beroep werd ze alsnog vrijgesproken. Volgens het hooggerechtshof zou Calderoni toch een natuurlijke dood zijn gestorven. Na bijna drie jaar vast te hebben gezeten was ze weer vrij. Dit duurde slechts drie jaar. In 2020 werd ze weer opgepakt. Nu voor de moord op een oudere man. Het kost haar weer drie jaar, voordat ze uiteindelijk in 2023 van alle blaam werd gezuiverd. Hierbij speelden haar advocaat Lorenzo Valgimigli en de Engels-Nederlands wiskundige Richard Gill een grote rol. Gill betwistte met succes de statistieken die tijdens de rechtszaak werden aangevoerd.
Ook in Nederland
Nederland kent een soortgelijke rechterlijke dwaling. In 2003 kreeg Lucia de Berk levenslang voor zeven moorden in het Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag. Ook bij haar waren de bewijzen een combinatie van statistieken en dagboekaantekening van Lucia. Volgens een waarschijnlijkheidsberekening was de kans 1 op 342 miljoen dat een verpleegkundige bij zoveel van de overlijdensgevallen dan wel reanimatie-incidenten betrokken is. Hieruit werd de conclusie getrokken dat Lucia de moorden had gepleegd. Een ander bewijs dat werd aangevoerd waren aantekeningen in haar dagboek. Hierin stond een verhaal over de moord op een hoerenloper. Ook werden tijdens het onderzoek familieleden geïnterviewd over hoe zij over haar dachten. De familie was niet altijd even positief over haar.
Filosoof Ton Derksen had twijfels over haar veroordeling. Hij diende een verzoek in bij commissie Posthumus om te kijken of er sprake kon zijn van een gerechtelijke dwaling. Dit verzoek werd toegekend. Na onderzoek bleken de statistieken die werden gebruikt niet te kloppen. Verder werden bij Lucia twee moorden bewezen geacht. De andere moorden werden toegevoegd op basis van schakelbewijs. Deze twee moorden werden opnieuw onderzocht. Er bleek verschillende opvattingen te zijn of de twee overlijdens wel door vergiftiging hadden plaatsgevonden. Meerdere deskundigen gaven aan, dat de doodsoorzaak ook anders kon worden geïnterpreteerd.
Ook de voor de aantekeningen in haar dagboek bleek een plausibele verklaring te zijn. Lucia en haar broer waren dol op boeken van Steven King. In een briefwisseling zijn ze zelf ooit begonnen om samen een soortgelijk boek te schrijven. Ook de interviews met de familie was verklaarbaar. Familieleden gaven aan zich overvallen te voelen door de ondervragers. Er was op dat moment onvrede in de familie over zaken die uit het verleden speelden en volgens de familie zijn hun verklaringen in een verkeerde context geplaatst.
Op 14 april 2010 werd Lucia de Berk officieel vrijgesproken.
Is Lucy Letby een Engel des Doods?
Sinds Lucy Letby schuldig werd verklaard door de rechtbank en levenslang kreeg, zijn er steeds meer deskundigen die twijfelen aan de schuld van Lucy. Zo is er in 2024 een rapport verschenen, waarin onderzoek werd gedaan naar babysterfte in het algemeen. Hieruit is gebleken dat in het grootste deel van de sterfgevallen geen oorzaak is aan te wijzen. Ook kwam hieruit naar voren dat juist dat onverdraaglijk is voor velen, waardoor er soms oorzaken worden gezocht.
De Engelse krant The Guardian heeft in de afgelopen maanden verschillende deskundigen geïnterviewd die allemaal hun twijfels hebben over de veroordeling. Lucy Letby blijft erbij onschuldig te zijn.