De afgelopen jaren zijn de begrippen gender, genderidentiteit, trans en trans personen regelmatig onderwerp van gesprek.* Dit gebeurt zowel in de samenleving als in de politiek. Ook onder seriemoordenaars zijn trans personen. Wie zijn het? Hoe gaat dit in de gevangenis? Zijn er regels rondom trans personen in de gevangenis? Hieronder beschrijven we een aantal seriemoordenaars die trans zijn, hoe zij hiermee omgingen, hoe de omgeving met hen omging en of dit invloed had op hun daden.
Een paar begrippen op een rijtje: Gender betekent geslacht, en dan vooral de sociale geslachtskenmerken, dus welke kenmerken worden aan welk geslacht in de maatschappij toegekend. Genderidentiteit is de diepgevoelde, persoonlijke overtuiging al dan niet behorend tot een bepaald geslacht: man of vrouw, beide of geen van beide. Transgender is een term voor iemand wiens genderidentiteit niet overeen komt met het geboortegeslacht. Een trans(gender) vrouw is een persoon met een (overwegende) vrouwelijk genderidentiteit, ondanks dat deze bij de geboorte als ‘mannelijk’ is geregistreerd. Een trans(gender) man is een persoon met een (overwegende) mannelijke genderidentiteit, ondanks dat deze bij de geboorte als ‘vrouwelijk’ is geregistreerd. Een transgender persoon is transgender vrouw, transgender man of iemand die zich identificeert met beide geslachten, met geen van de twee, of met iets totaal anders dan de concepten ‘man’ of ‘vrouw’. (Bron: transvisie.nl)
Pijprokende Steve wil werken
Viktória Fődi werd rond 1886 in Szeged Hongarije geboren. Haar vader was een gewelddadige alcoholist die zijn gezin mishandelde, waardoor Viktória een grote wrok kreeg naar mannen die zich gedroegen zoals hij. Op dertienjarige leeftijd verkochten haar ouders haar. Ze ging aan de slag als dienstmeisje en werd verkracht en mishandeld door haar werkgever. Ze trouwde een rijke boer, die haar ook zou mishandelen. Ze scheidde in 1910 van hem.
Daarna begon Fődi zich te kleden en identificeren als man, naar verluid omdat hij op die manier makkelijker een baan kon vinden. Hij noemde zichzelf vanaf toen Pipás Pista (pijprokende Steve). Pista werd ingehuurd door vrouwen om hun man te vermoorden, vaak omdat ze mishandeld werden door hem.
In 1932 werd Pista opgepakt. In afwachting van zijn proces weigerde Pista in bad te gaan. Hij beweerde dit niet te kunnen door een medische aandoening. Daarom werd hij onderzocht en kwamen de onderzoekers erachter dat hij een vrouw was. Pista kreeg de doodstraf voor twee moorden (verdacht van 30) maar deze werd omgezet in levenslang. Of Pista zich in de gevangenis identificeerde als man of vrouw is niet bekend. Ook is onbekend of Pista in een mannen- of vrouwengevangenis heeft gezeten.
Make-up of borstelsnor
Frank Spisak werd geboren in 1951 in de VS. Opgevoed door emotioneel afstandelijke ouders was Spisak van kinds af aan bezig met zijn gender. Hij gaf de schuld aan ‘een extreem strenge moeder die hem vernederde en sloeg toen hij seksueel gedrag vertoonde’, aldus een gerechtelijk document. Naast afwijzing van seksualiteit leerde zijn moeder hem zwarte mensen en anderen die ze als ongewenst of weerzinwekkend beschouwde te haten.
Spisak nam vrouwelijke hormonen, begon make-up te dragen om uiteindelijk een geslachtsveranderende operatie te ondergaan. Daarnaast was Spisak bezig om het Derde Rijk weer op te bouwen en werd lid van de Nationaal-Socialistische Witte Volkspartij.
Spisak besloot uiteindelijk niet langer een vrouw te willen zijn, maar wilde in plaats daarvan Hitler worden. Hij stopte met het dragen van jurken en make-up, en verving dit door achterovergekamd haar en een tandenborstelsnor.
Hij werd in 1983 veroordeeld voor drie moorden met een nazistisch motief en kreeg hiervoor de doodstraf die in 2011 werd uitgevoerd. Ten tijde van zijn veroordeling identificeerde hij zich als man.
Douglas moordt, Donna gestraft
Donna R. Perry werd geboren in de jaren 50 als Douglas Perry en werd als kind seksueel misbruikt door vader.
In de jaren 80 en 90 werd Perry meerdere keren aangehouden voor verschillende vergrijpen en belandde in de gevangenis. Daar bekende Perry tegen een medegevangene negen sekswerkers te hebben vermoord.
Eenmaal vrij ging Perry in 2000 naar Thailand om een geslachtsveranderende operatie te ondergaan. In 2012 werd ze veroordeeld voor vuurwapenbezit en moest DNA afstaan. Haar DNA werd gekoppeld aan drie moorden uit de jaren 90. Ze vertelde toen onder ede dat ze de geslachtsveranderende operatie had ondergaan ‘als een permanente manier om geweld te beheersen.’
In 2017 stond ze terecht voor de drie moorden. Een deel van haar verdediging bestond eruit, dat Douglas Perry de moorden had gepleegd en niet Donna Perry. De aanklager bracht hier tegenin dat Perry de operatie had ondergaan om verdenking van de moorden te voorkomen.
Donna werd veroordeeld tot drie keer levenslang zonder kans op vervroegde vrijlating. Ze zit momenteel in de vrouwengevangenis van Gig Harbor in Washington. De familie van één van haar slachtoffers sprak de wens uit de Perry haar straf zou uitzitten in een mannengevangenis of in isolatie om mogelijke schade aan meer vrouwen te voorkomen.
‘Marceline is zacht en liefdevol’
Marceline Harvey werd in 1938 geboren als Harvey Marcelin in Brooklyn, New York. Als kind werd Harvey naar een streng katholieke instelling gestuurd wegens verkrachting van een achtjarig kind. Daar werd Harvey mishandeld en seksueel misbruikt door de nonnen. Harvey verkleedde zich voor het eerst als vrouw tijdens Halloween toen ze veertien was. ‘Dit voelde zo goed’, vertelde ze later. Harvey werd echter door de katholieke instelling naar een psychiater gestuurd vanwege ‘homoseksuele activiteiten en travestie’.
In 1963 verkrachtte Harvey een vriendin. Vlak voor de rechtszaak vermoordde Harvey haar. In 1984 kwam Harvey vrij en pleegde een jaar later weer een moord en kreeg levenslang. Haar vrouwelijke kant kwam tot bloei toen ze in 1993 in de gevangenis een transvrouw ontmoette. Deze transvrouw raadde haar aan om Premarin-hormonen te gaan gebruiken. Toen ze in 2019 vrijkwam identificeerde ze zich als vrouw.
In 2022 werd in Marcelines appartement een vermoorde vrouw gevonden. Marceline werd opgepakt en wacht nog op een rechtszaak. Ze zei over zichzelf in 2022: “Harvey is geen goede vent, hij is een stoere vent,” zei ze. ‘Marceline is zachtaardig en liefdevol, weet je, veel gelach, leuk om mee om te gaan. Zij is degene die volkomen normaal is.’
De regering-Biden heeft in januari 2023 een beleid aangenomen dat verplicht transgenders te huisvesten op basis van hun ‘geleefde’ geslacht en de gewenste voornaamwoorden van een transgender persoon te gebruiken. Ondanks dat wordt Marceline in afwachting van haar proces vastgehouden op de mannenafdeling van de Rikers gevangenis.
Wurgen met bh
Beate werd geboren in 1966 als Wolfgang Schmidt in Lehnin Duitsland. Schmidt wilde sinds haar derde al een meisje zijn. Vanaf een jaar of zes verkleedde ze zich met de kleding van haar moeder. Al op jonge leeftijd werd ze opgewonden van het dragen van bh’s, panty’s en rokjes. Ze bevredigde zichzelf terwijl ze deze kleding droeg, besmeurde zichzelf met aarde en ging overgeven over deze kleding. Haar ouders noemden haar een vies varken toen ze haar betrapten.
Tussen 1989 en 1991 vermoordde Schmidt vijf vrouwen en een baby. De meeste slachtoffers werden gewurgd met hun bh. Ze werd opgepakt toen twee mannen haar zagen masturberen terwijl ze een bh onder haar kleding droeg. De mannen herkenden haar van een sketch die door de politie was gemaakt na de moorden.
Tijdens de rechtszaak zei ze dat ze nooit had willen moorden. Ze wilde alleen controle over de vrouwen. Ze zei, dat ze al die tijd het idee had dat ze de moorden had verzonnen. Ze besefte pas wat ze had gedaan toen ze las hoe haar moorden in de krant beschreven stonden. Ze kreeg vijftien jaar gevangenisstraf en verplichte opnamen in een psychiatrisch ziekenhuis.
In 2001 veranderde ze haar naam in Beate en en werd ze officieel geïdentificeerd als vrouw. In 2009 begon ze met een hormoonbehandeling op de vrouwenafdeling van het psychiatrisch ziekenhuis. In 2010 werd ze aangeklaagd voor verkrachting van een transgender vrouw die ook op de afdeling verbleef. Wegens gebrek aan bewijs is ze hier nooit voor veroordeeld.
Het psychiatrisch ziekenhuis heeft aangegeven dat Beate een onvoorspelbare vrouw is en dat ze voor haar eigen welbevinden voor de rest van haar leven in het ziekenhuis zou moeten blijven.
Jurken verboden
Denyer werd geboren als Paul Denyer in 1972. In zijn puberteit nam Denyers gewicht toe en werd erg onzeker. Denyer vertelde later als kind verkracht te zijn door een broer.
In 1993 stalkte en vermoordde Denyer binnen een half jaar drie vrouwen. Bij aanhouding werd DNA afgenomen en bekende Denyer de moorden. Tijdens het verhoor gaf Denyer als reden voor de moorden vrouwen en meisjes te haten en een onbedwingbaar verlangen om te moorden.
Rond 2003 begon Denyer zich te identificeren als vrouw en veranderde haar voornaam in Paula. Ze bleef in de mannengevangenis. Ze mocht geen make-up en geen vrouwelijke kleding dragen van de gevangenisautoriteiten. In 2004 vroeg ze een geslachtsveranderende operatie aan maar deze werd geweigerd. Volgens medegevangenen was Paula ‘heel serieus over haar vrouwelijke identiteit’.
Paula begon brieven te schrijven aan een medegevangene. In één van die brieven gaf ze aan de moorden te hebben gepleegd vanuit de frustratie die ze ervoer rondom haar gender. Ze gaf aan ook toen al ‘het gevoel te hebben een vrouw te zijn in een mannenlichaam’. Ze schreef de moorden niet uit vrouwenhaat te hebben gepleegd, zoals ze tijdens het verhoor had aangegeven, maar omdat ze ‘nooit het gevoel had gehad een man te zijn’.
De Australische pers noemt haar consequent ‘Paul Denyer’. Volgens Australische media heeft ze zich ‘maar korte tijd’ geïdentificeerd als vrouw. Volgens nabestaanden van de slachtoffers was het identificeren als vrouw ‘een stunt’.
Heel verschillend
Niet verrassend werd er een eeuw geleden anders met trans personen omgegaan dan nu. Het verschil per land in eenzelfde periode verschilt echter ook. Zo kreeg Beate Schmidt in Duitsland toestemming voor een hormoonbehandeling maar kreeg in dezelfde periode Paula Denyer geen toestemming om make-up of jurken te dragen in Australië.
Maar ook binnen de VS in dezelfde periode worden trans personen verschillend behandeld. Donny Perry zit in een vrouwengevangenis terwijl Marceline Harvey in een mannengevangenis zit. En dat terwijl een beleid is aangenomen dat verplicht transgenders te huisvesten op basis van hun ‘geleefde’ geslacht. Nog veel werk aan de winkel.
* Verantwoording van de redactie: Wij beseffen dat het voor trans personen soms pijnlijk en respectloos kan zijn dat er nog gesproken wordt over het geslacht dat zij bij hun geboorte hadden of om foto’s te zien van voor hun transitie. Om de vragen te kunnen beantwoorden die we duidelijk willen krijgen in dit artikel hebben wij ervoor gekozen dit toch te doen. Ook worden er in dit artikel ‘oorzaken’ beschreven van transgender. Dit is slechts een beschrijving van hoe er in die tijd werd gedacht over dit thema.